دندان مصنوعی تکهای یکی از گزینههای جایگزینی دندانهای از دسترفته است و معمولاً زمانی مورد استفاده قرار میگیرد که بیمار یک یا چند دندان طبیعی خود را از دست داده باشد، اما هنوز تعدادی از دندانهای طبیعی در دهان وجود داشته باشد. انتخاب نوع پروتز به عواملی مانند تعداد و محل دندانهای از دسترفته، وضعیت لثه و استخوان، سلامت دندانهای باقیمانده و شرایط دهان و دندان بیمار بستگی دارد.
امروزه انواع مختلفی از دندان مصنوعی تکهای با پایههای اکریلیک، فلزی و مواد انعطافپذیر ساخته میشوند و هرکدام کاربرد، مزایا و محدودیتهای خاص خود را دارند. به همین دلیل، نمیتوان یک نوع پروتز را برای همه افراد بهترین گزینه دانست و انتخاب نهایی باید بر اساس شرایط دهان و نیاز بیمار انجام شود.
در این مقاله از سایت دندانسازی اسپید، انواع دندان مصنوعی تکهای، تفاوت پروتزهای اکریلیک، انعطافپذیر و پایه فلزی، مزایا و معایب هرکدام و همچنین روش صحیح نگهداری دندان مصنوعی تکه ای را بررسی میکنیم.
برای کسب اطلاعات بیشتر درباره ساخت و ترمیم دندان مصنوعی آسیبدیده یا دریافت راهنمایی درباره خدمات دندانسازی، میتوانید با دندانسازی اسپید در تماس باشید.
انواع دندان مصنوعی تکه ای
انتخاب نوع دندان مصنوعی تکه ای باید با توجه به شرایط دهان و دندان هر فرد انجام شود. عواملی مانند تعداد دندانهای از دسترفته، محل قرارگیری آنها، وضعیت لثه و استخوان فک، سلامت دندانهای باقیمانده، میزان حساسیت دهان، ظاهر مورد انتظار و شرایط مالی میتوانند در انتخاب پروتز مناسب تأثیر داشته باشند.
مهمترین گزینههایی که برای دندان مصنوعی تکهای وجود دارند عبارتاند از:
- پروتز تکهای انعطافپذیر یا فلکسی یا ژله ای
- پروتز تکهای اکریلیک
- پروتز تکهای با پایه فلزی
- فلیپر یا پروتز موقت در برخی شرایط
در ادامه هرکدام از این انواع را بررسی میکنیم تا با تفاوتهای آنها بیشتر آشنا شوید.
نکته:بهترین نوع دندان مصنوعی تکه ای برای همه افراد یکسان نیست و انتخاب آن به شرایط دهان، تعداد دندانهای از دسترفته، وضعیت لثه و دندانهای باقیمانده و هدف درمان بستگی دارد.
دندان مصنوعی ژلهای (پروتز فلکسی یا انعطافپذیر)
دندان مصنوعی تکه ای انعطاف پذیر که با نامهایی مانند پروتز فلکسی نیز شناخته میشود، از مواد انعطافپذیر ساخته میشود و میتواند برای جایگزینی یک یا چند دندان از دسترفته مورد استفاده قرار گیرد. یکی از ویژگیهای این نوع پروتز، امکان طراحی پایه و قسمتهای نگهدارنده با ظاهر نسبتاً طبیعیتر نسبت به برخی پروتزهای دارای گیره فلزی است.
پروتز فلکسی برای همه بیماران بهترین گزینه نیست و انتخاب آن به وضعیت دندانهای باقیمانده، لثه، نحوه قرارگیری دندانهای از دسترفته و شرایط دهان بستگی دارد.
مزایای دندان مصنوعی تکه ای انعطاف پذیر
از مزایای احتمالی پروتزهای انعطافپذیر میتوان به ظاهر مناسب، وزن نسبتاً کم و انعطافپذیری پایه اشاره کرد. در برخی طراحیها نیز میتوان قسمتهای نگهدارنده را به شکلی ساخت که کمتر جلب توجه کنند.
با این حال، عملکرد و دوام پروتز به طراحی صحیح، کیفیت مواد، نحوه استفاده و مراقبت از آن بستگی دارد.
برای آشنایی کاملتر با ساختار، مزایا و محدودیتهای این نوع پروتز، میتوانید مطلب پروتز فلکسی لثه نرم را مطالعه کنید.
برای دانستن تفاوت پروتز آکریلی و فلکسی کلیک نمایید.
معایب دندان مصنوعی تکه ای انعطاف پذیر
تمیز کردن دقیق این نوع پروتز اهمیت زیادی دارد و در صورت رعایت نکردن بهداشت، پلاک و مواد غذایی میتوانند در اطراف پروتز تجمع پیدا کنند. همچنین در صورت آسیب جدی، تعمیر برخی پروتزهای انعطافپذیر ممکن است محدودتر از پروتزهای اکریلیک باشد و گاهی نیاز به ساخت پروتز جدید وجود داشته باشد.
دندان مصنوعی تکه ای اکریلیک
پروتز تکه ای اکریلیک از موادی بر پایه رزین اکریلیک ساخته میشود و یکی از گزینههای رایج برای جایگزینی دندانهای از دسترفته است. این نوع پروتز در برخی شرایط میتواند به عنوان یک راهکار موقت یا در دورهای که بیمار منتظر درمان نهایی است مورد استفاده قرار گیرد.
یکی از مزیتهای پروتز اکریلیک، امکان ساخت نسبتاً ساده و هزینه معمولاً مناسبتر آن در مقایسه با برخی پروتزهای دارای اسکلت فلزی است. همچنین در صورت تغییر شرایط دهان یا نیاز به اضافه شدن دندان، امکان اصلاح یا تغییر پروتز در برخی موارد وجود دارد.
مزایای پروتز تکه ای اکریلیک
- ساخت نسبتاً ساده
- امکان اصلاح و تغییر در برخی شرایط
- هزینه معمولاً مناسبتر نسبت به برخی پروتزهای فلزی
- مناسب برای بعضی درمانهای موقت
معایب دندان مصنوعی تکه ای اکریلیک
پایه اکریلیک نسبت به اسکلتهای فلزی ضخیمتر است و ممکن است پوشش بیشتری از فضای دهان را در بر بگیرد. به همین دلیل، بعضی افراد برای عادت کردن به آن به زمان بیشتری نیاز دارند. همچنین استحکام و دوام پروتز به طراحی، ضخامت، کیفیت مواد و نحوه استفاده از آن بستگی دارد.
دندان مصنوعی تکه ای با پایه فلزی
دندان مصنوعی تکه ای با پایه فلزی یکی از انواع پروتزهای متحرک برای جایگزینی چند دندان از دسترفته است. در این نوع پروتز، دندانهای مصنوعی روی یک اسکلت فلزی قرار میگیرند و این اسکلت به کمک اجزای نگهدارنده، پروتز را در موقعیت مناسب قرار میدهد.
یکی از ویژگیهای مهم این نوع پروتز، استحکام و پایداری مناسب آن است. اسکلت فلزی میتواند نسبت به پایههای ضخیمتر اکریلیک، فضای کمتری را اشغال کند و در برخی بیماران احساس طبیعیتری هنگام جویدن ایجاد شود.
مزایای دندان مصنوعی تکه ای با پایه فلزی
- استحکام و پایداری مناسب
- ضخامت کمتر اسکلت در مقایسه با برخی پایههای اکریلیک
- امکان جویدن راحتتر در صورت طراحی و تطابق مناسب
- دوام مناسب با مراقبت صحیح
- امکان طراحی دقیق بر اساس شرایط دندانهای باقیمانده
معایب دندان مصنوعی تکه ای با پایه فلزی
در برخی افراد، دیده شدن قسمتهای فلزی یا گیرههای پروتز میتواند از نظر ظاهری مطلوب نباشد. همچنین ساخت این نوع پروتز معمولاً به مراحل دقیقتر و زمان بیشتری نسبت به برخی پروتزهای اکریلیک نیاز دارد.
وجود فلز همچنین برای بعضی بیماران از نظر حساسیت یا ترجیح شخصی مسئلهساز است. بنابراین انتخاب دندان مصنوعی پایه فلزی باید پس از بررسی شرایط دهان و دندان انجام شود.
برای آشنایی بیشتر با این نوع پروتز میتوانید مطلب دندان مصنوعی با مش فلزی را نیز مطالعه کنید.
عوارض دندان مصنوعی تکه ای چیست؟
دندان مصنوعی تکه ای در صورت طراحی و استفاده صحیح میتواند به جایگزینی دندانهای از دسترفته کمک کند، اما در روزهای ابتدایی یا در صورت نامناسب بودن پروتز ممکن است مشکلاتی ایجاد شود. احساس جسم خارجی در دهان، افزایش ترشح بزاق، ناراحتی خفیف هنگام جویدن یا دشواری در صحبت کردن از جمله مواردی هستند که ممکن است در دوره عادت کردن به پروتز ایجاد شوند.
اگر پروتز باعث درد مداوم، زخم لثه، لق شدن، فشار شدید یا مشکل قابل توجه هنگام جویدن شود، بهتر است وضعیت آن توسط دندانپزشک یا دندانساز بررسی شود. استفاده از پروتز نامناسب یا ادامه دادن استفاده از پروتز آسیبدیده میتواند ناراحتی دهان و لثه را بیشتر کند.
همچنین رعایت نکردن بهداشت پروتز میتواند باعث تجمع پلاک و باقیمانده مواد غذایی و ایجاد بوی نامطبوع یا مشکلات لثه شود. به همین دلیل، تمیز کردن منظم دندان مصنوعی تکه ای و رعایت بهداشت دهان اهمیت زیادی دارد.
طریقه نگهداری دندان مصنوعی تکه ای
اکثری از افرادی که دندان مصنوعی تکه ای میگذارند تصور میکنند که چون این دندانها از جنس مواد شیمیایی هستند نیازی به مراقبت ندارند و خراب نخواهند شد؛ در حالی که این تصور بسیار اشتباه می باشد. عدم رعایت بهداشت و مراقبت صحیح از دندانهای مصنوعی هم به خود پروتزها آسیب میزند و هم سبب رشد عفونت در دهان و لثههای شما می گردد. در حقیقت بایستی گفت به علت اینکه چرخش بزاق در دهان شما با وجود پروتز کاهش مییابد بیشتر از یک فرد عادی مستعد رشد عفونت خواهد بود. بنابراین بایستی بیشتر به مراقبت از دندان مصنوعی خود اهمیت دهید.
مراقبت از پروتز دندان شامل مواردی مثل تمیز کردن و از بین بردن لکهها می باشد. برای تمیز کردن دندانها از دستورالعمل زیر پیروی نمایید:
- پروتز شما بایستی حداقل یک بار در روز برداشته شود و به آرامی تمیز گردد. برای تمیز کردن روزانه دندان مصنوعی، بایستی پروتز و یک قرص پاک کننده دندان مصنوعی را در یک لیوان آب گرم قرار دهید. آب داخل لیوان بایستی به اندازهای باشد که پروتز را بپوشاند.
- دندان مصنوعی را باید با یک مسواک نرم یا یک برس دندان مصنوعی نرم تمیز نمود. خمیر دندان حاوی مواد ساینده میتواند سبب ایجاد خراش گردد. پس از مسواک زدن، پروتز باید با آب کاملا شسته شود.
- دندان مصنوعی بایستی با آب ولرم شسته شود تا باقیمانده مواد غذایی که بین دندان مصنوعی قرار میگیرد و در طول روز شما را آزار میدهد خارج گردد. آب جوش یا بیش از حد داغ امکان دارد سبب تاب برداشتن و تغییر شکل پروتز گردد و به درستی در دهان شما قرار نگیرد.
- در طول فرایند تمیز کردن بایستی مراقب بود که قطعات پلاستیکی یا نگهدارنده خم نشوند.
- داخل دهان مانند گونه، زبان، کام و دندانهای طبیعی را میتوان بعد از برداشتن دندان مصنوعی مسواک نرم تمیز نمود.
- قرصهای تمیز کننده حاوی پراکسید قلیایی هستند. هنگامی که قرصها در آب حل میشوند، حبابهایی تشکیل میگردد و این حبابها به حذف باقی مانده غذا و پلاک چسبیده به دندان مصنوعی کمک میکنند.
- برای تمیز کردن دندان مصنوعی میتوانید از مایع ظرفشویی رقیق شده استفاده نمایید. ولی دقت نمایید که نباید در این کار افراط شود. به همین علت نباید این کار را به طور مداوم یا چند ساعت در محلول حاوی مایع ظرفشویی قرار دهید. بعد از شستشوی دندانها با مایع ظرفشویی رقیق، به خوبی آنها را با آب خالص شستشو دهید.
