ساخت انواع پروتز متحرک
از دست دادن یک یا چند دندان میتواند روی جویدن، صحبت کردن و ظاهر لبخند تأثیر بگذارد. وقتی تعدادی از دندانها یا تمام دندانهای یک فک از بین رفته باشند، یکی از گزینههای درمانی، استفاده و ساخت پروتز متحرک است.
پروتز متحرک به گونهای ساخته میشود که بیمار بتواند آن را برای تمیز کردن و مراقبت از دهان خارج کند. بسته به تعداد دندانهای از دسترفته و وضعیت دندانهای باقیمانده، نوع پروتز، مواد مورد استفاده و نحوه طراحی آن متفاوت خواهد بود.
در لابراتوار دندانسازی اسپید، ساخت انواع پروتزهای متحرک و دندان مصنوعی با توجه به نوع پروتز و شرایط هر فرد انجام میشود.
پروتز متحرک چیست؟
پروتز متحرک یک وسیله دندانی سفارشی است که برای جایگزینی دندانهای از دسترفته ساخته میشود و برخلاف پروتزهای ثابت، بیمار میتواند آن را از دهان خارج کند.
پروتزهای متحرک به طور کلی در دو گروه اصلی قرار میگیرند:
- پروتز کامل برای جایگزینی تمام دندانهای یک فک
- پروتز جزئی یا پارسیل برای جایگزینی تعدادی از دندانهای از دسترفته
نوع پروتز به تعداد دندانهای باقیمانده، وضعیت لثه و فک، محل دندانهای از دسترفته و نیازهای فرد بستگی دارد.
چه کسانی به پروتز متحرک نیاز دارند؟
پروتز متحرک ممکن است برای افرادی مطرح شود که:
- تمام دندانهای یک فک را از دست دادهاند.
- تعدادی از دندانهای خود را از دست دادهاند.
- امکان استفاده از بعضی روشهای ثابت برای آنها وجود ندارد.
- به یک روش قابل خارج کردن برای جایگزینی دندانهای از دسترفته نیاز دارند.
- پروتز قبلی آنها فرسوده، شکسته یا نامتناسب شده است.
البته صرفاً از دست دادن دندان به معنی مناسب بودن یک نوع خاص از پروتز نیست. انتخاب نهایی باید با توجه به شرایط دهان و طرح درمان انجام شود.
انواع پروتز متحرک
پروتزهای متحرک بر اساس تعداد دندانهای از دسترفته، طراحی و مواد مورد استفاده، مدلهای مختلفی دارند.
مهمترین انواعی که ممکن است برای جایگزینی دندانهای از دسترفته استفاده شوند عبارتاند از:
- دندان مصنوعی کامل
- دندان مصنوعی تکهای یا پارسیل
- پروتز فلکس یا انعطافپذیر
- پروتزهای پارسیل با اسکلت یا ساختار فلزی
- بعضی انواع پروتزهای متحرک متکی بر ایمپلنت یا فلیپر
هر کدام از این گزینهها کاربرد و محدودیتهای خاص خود را دارند. که در ادامه به بررسی کلی هر یک خواهیم پرداخت: در صورتی که به اطلاعات تکمیلی نیاز دارید در ابتدای صفحه بر روی موارد کلیک کنید.
دندان مصنوعی کامل
دندان مصنوعی کامل برای شرایطی ساخته میشود که تمام دندانهای یک فک از دست رفته باشند.
این پروتز از دندانهای مصنوعی و پایهای همرنگ لثه تشکیل میشود و روی بافتهای دهان قرار میگیرد. شکل پایه، محل قرارگیری دندانها و نحوه تماس دندانهای بالا و پایین باید متناسب با شرایط دهان طراحی شود.
دندان مصنوعی کامل میتواند برای فک بالا، فک پایین یا در صورت نیاز برای هر دو فک ساخته شود.
یکی از نکات مهم در دندان مصنوعی کامل، تطابق مناسب پایه با بافتهای دهان است. تغییرات لثه و استخوان فک در طول زمان ممکن است باعث شود پروتز قدیمی دیگر مانند گذشته روی فک قرار نگیرد.
اگر دندان مصنوعی شما بعد از مدتی لق شده است، ممکن است نیاز به بررسی و در برخی موارد ریلاین، تنظیم یا ساخت پروتز جدید داشته باشد.
مطالعه بیشتر: دندان مصنوعی برای لثههای تحلیلرفته
دندان مصنوعی تکهای یا پارسیل
دندان مصنوعی تکهای یا پارسیل برای افرادی ساخته میشود که تعدادی از دندانهای خود را از دست دادهاند اما هنوز دندانهای طبیعی در دهان دارند.
در این نوع پروتز، دندانهای مصنوعی روی یک پایه قرار میگیرند و پروتز با توجه به طراحی آن میتواند از دندانهای باقیمانده و بافتهای دهان کمک بگیرد.
پروتزهای پارسیل میتوانند با طراحیهای متفاوتی ساخته شوند. بعضی مدلها دارای اجزای فلزی هستند و برخی دیگر از مواد انعطافپذیر استفاده میکنند.
انتخاب نوع پارسیل فقط به ظاهر پروتز مربوط نیست؛ تعداد و محل دندانهای باقیمانده، وضعیت آنها و میزان ثبات مورد نیاز نیز باید در طراحی در نظر گرفته شود.
پروتز فلکس چیست؟
پروتز فلکس نوعی پروتز متحرک انعطافپذیر است که در ساخت آن از مواد ترموپلاستیک استفاده میشود.
یکی از ویژگیهای این نوع پروتز، انعطافپذیری و امکان طراحی بخشهایی از آن با ظاهر نزدیکتر به رنگ لثه است. به همین دلیل بعضی افراد آن را به عنوان جایگزینی برای برخی انواع پروتزهای پارسیل انتخاب میکنند.
با این حال، فلکس برای همه شرایط دهان مناسب نیست. طراحی پروتز باید بر اساس محل دندانهای از دسترفته، دندانهای باقیمانده و نیاز فرد انجام شود.
اگر درباره ساخت این نوع پروتز اطلاعات بیشتری میخواهید، صفحه اختصاصی ساخت دندان مصنوعی ژلهای را نیز ببینید.
پروتز متحرک با اسکلت یا مش فلزی
در بعضی پروتزهای پارسیل، از یک ساختار فلزی برای ایجاد استحکام و پایداری بیشتر استفاده میشود.
این ساختار میتواند به همراه پایه پروتز و دندانهای مصنوعی طراحی شود و با توجه به شرایط دندانهای باقیمانده، از روشهای مختلفی برای ایجاد گیر و ثبات استفاده کند.
پروتزهای دارای اسکلت فلزی را نمیتوان صرفاً بر اساس قیمت یا ظاهر با انواع دیگر مقایسه کرد. طراحی مناسب آن باید با توجه به شرایط دهان و تعداد و محل دندانهای باقیمانده انجام شود.
مطالعه بیشتر: دندان مصنوعی با مش فلزی
مراحل ساخت پروتز متحرک
ساخت پروتز متحرک یک فرآیند مرحلهای است و جزئیات آن به نوع پروتز بستگی دارد.
به طور کلی مراحل میتواند شامل موارد زیر باشد:
۱. بررسی شرایط دهان
ابتدا شرایط دندانهای باقیمانده، لثه و فضای مربوط به دندانهای از دسترفته بررسی میشود تا نوع و طراحی پروتز مشخص شود.
۲. قالبگیری
برای ساخت پروتز متناسب با شکل دهان، از فک و بافتهای مورد نیاز قالب تهیه میشود.
۳. آمادهسازی مدل
بر اساس قالب تهیهشده، مدل دهان آماده میشود تا مراحل طراحی و ساخت پروتز با ابعاد و شرایط واقعی دهان هماهنگ باشد.
۴. طراحی و ساخت پروتز
در این مرحله پایه، دندانهای مصنوعی و سایر اجزای مورد نیاز بر اساس نوع پروتز ساخته و تنظیم میشوند.
۵. مراحل آزمایشی و اصلاحات
در برخی پروتزها، پیش از تکمیل نهایی، مراحل آزمایشی انجام میشود تا محل قرارگیری دندانها، فرم پروتز و تماس دندانهای فک بالا و پایین بررسی شود.
۶. تکمیل و پرداخت
پس از تأیید مراحل لازم، پروتز تکمیل و پرداخت میشود تا برای مرحله استفاده و تحویل آماده باشد.
تعداد مراحل و زمان ساخت برای همه پروتزها یکسان نیست و به نوع پروتز و شرایط هر کیس بستگی دارد.
پیشنهاد مطالعه: مراحل ساخت پروتز های متحرک
ساخت پروتز متحرک در دندانسازی اسپید چگونه انجام میشود؟
در دندانسازی اسپید، ساخت پروتز متحرک بر اساس نوع پروتز و اطلاعاتی که برای ساخت در اختیار لابراتوار قرار میگیرد انجام میشود.
هدف از ساخت پروتز فقط قرار دادن چند دندان مصنوعی روی یک پایه نیست. شکل پایه، محل قرارگیری دندانها، تناسب پروتز با فک و نحوه قرارگیری دندانهای بالا و پایین همگی در نتیجه نهایی اهمیت دارند.
به همین دلیل، برای هر پروتز باید طراحی متناسب با شرایط همان فرد انجام شود.
در صورتی که پروتز قبلی بیمار قابل تعمیر یا اصلاح باشد، ساخت پروتز جدید تنها گزینه نیست و ابتدا باید وضعیت پروتز بررسی شود.
برای مشاهده خدمات مرتبط: تعمیر دندان مصنوعی شکسته کلیک کنید.
ساخت پروتز متحرک چقدر زمان میبرد؟
زمان ساخت پروتز متحرک به نوع پروتز، تعداد مراحل مورد نیاز، وضعیت قالب و مدل، مراحل آزمایشی و اصلاحات لازم بستگی دارد.
به همین دلیل نمیتوان یک زمان ثابت را برای تمام پروتزهای متحرک اعلام کرد.
پروتزهای مختلف ممکن است تعداد مراحل متفاوتی داشته باشند و بعضی کیسها نیز به اصلاحات بیشتری نیاز داشته باشند.
اگر برای سفارش پروتز متحرک زمان مشخصی مدنظر دارید، بهتر است نوع پروتز و شرایط آن قبل از اعلام زمان نهایی مشخص شود.
مطالعه بیشتر: چند روز طول میکشد دندان مصنوعی ساخته شود؟
پروتز متحرک بعد از ساخت چه مشکلاتی ممکن است داشته باشد؟
استفاده از پروتز جدید ممکن است در روزها و هفتههای اول کمی متفاوت از دندانهای طبیعی احساس شود.
برخی افراد در ابتدا با مواردی مانند:
- احساس حجیم بودن پروتز
- افزایش موقتی ترشح بزاق
- دشواری در تلفظ بعضی کلمات
- ناراحتی هنگام غذا خوردن
- ایجاد نقاط فشار روی لثه
مواجه میشوند.
بخش زیادی از این مشکلات با عادت کردن به پروتز و در صورت نیاز انجام تنظیمات مناسب کاهش پیدا میکند.
اگر پروتز به طور مداوم باعث درد، زخم، لقی یا مشکل در جویدن شود، نباید آن را صرفاً بخشی طبیعی از استفاده از پروتز دانست و بهتر است وضعیت آن بررسی شود.
چرا دندان مصنوعی بعد از مدتی لق میشود؟
یکی از مشکلات رایج پروتزهای متحرک، کاهش تطابق آنها با فک در طول زمان است.
پس از از دست رفتن دندانها، شکل استخوان و بافتهای نگهدارنده پروتز میتواند در طول زمان تغییر کند. در نتیجه ممکن است پروتزی که در ابتدا تناسب مناسبی داشته، بعد از مدتی دیگر مانند گذشته روی فک قرار نگیرد.
در این شرایط، بسته به وضعیت پروتز ممکن است راهکارهایی مانند:
- تنظیم پروتز
- ریلاین
- ریبیس
- تعمیر
- یا ساخت پروتز جدید
مورد بررسی قرار بگیرند.
بنابراین اگر دندان مصنوعی شما لق شده، بهتر است قبل از تصمیم برای ساخت پروتز جدید، علت لقی مشخص شود.
مطالعه بیشتر: علت لقی دندان مصنوعی
چه زمانی پروتز متحرک نیاز به تعمیر دارد؟
اگر پایه پروتز ترک خورده یا شکسته باشد، یکی از دندانهای مصنوعی جدا شده باشد یا بخشی از پروتز آسیب دیده باشد، ممکن است امکان تعمیر آن وجود داشته باشد.
البته هر شکستگی قابل تعمیر نیست و تصمیم نهایی به محل آسیب، جنس پروتز و وضعیت کلی آن بستگی دارد.
در صورتی که پروتز شما شکسته است، از چسبهای خانگی یا روشهای تعمیر خودسرانه استفاده نکنید؛ زیرا ممکن است شکل پروتز تغییر کند و تعمیر اصولی آن دشوارتر شود.
ریلاین پروتز متحرک چیست؟
ریلاین یکی از روشهایی است که در بعضی پروتزهای متحرک قدیمی برای بهبود تطابق پایه پروتز با بافتهای دهان مورد استفاده قرار میگیرد.
با تغییر شکل لثه و استخوان فک، ممکن است فاصلهای بین پایه پروتز و بافت دهان ایجاد شود. در شرایط مناسب، ریلاین میتواند برای اصلاح این تطابق بررسی شود.
ریلاین به این معنی نیست که تمام پروتزهای لق باید ریلاین شوند. ابتدا باید وضعیت دندان مصنوعی، میزان فرسودگی، شکل پایه و شرایط دهان بررسی شود.
مطالعه کامل: ریلاین دندان مصنوعی چیست؟
نحوه مراقبت از پروتز متحرک
علاوه بر ساخت کلیه پروتز های متحرک، پروتزهای جزئی ممکن است در ابتدا کمی ناجور یا حجیم به نظر برسند. این مشکل تا زمانی که ماهیچه های گونه و زبان به شرایط جدید عادت کنند و تا زمانی که به استفاده از آن عادت کنند، معمولاً 3 تا 4 هفته طول می کشد. با این حال، برای استفاده از پروتزهای متحرک باید اقدامات احتیاطی انجام داد و کارهایی انجام داد. این موارد را می توان به صورت زیر عنوان کرد.
- در ابتدا باید لقمه ها را به قطعات کوچک تقسیم کرد و غذای نرم تغذیه شود.
- اگر این پروتزهای متحرک در دو طرف دهان پوشیده می شوند، از جویدن غذاهای بیش از حد چسبناک یا سفت باید اجتناب شود.
- ممکن است تلفظ برخی کلمات دشوار باشد، بنابراین بلند خواندن و تکرار کلماتی که برای فرد مشکل ایجاد می کند را تمرین کنید.
- تمام دستورالعمل های داده شده توسط دندانپزشک باید رعایت شود.
- پروتز متحرک هرگز نباید با گاز گرفتن در جای خود قرار گیرد.این می تواند چفت های دندانه دار را خم کرده یا بشکند یا به اتصالات آسیب برساند.
- برای چند روز اول پس از نصب پروتز، باید مراقب باشید که آن را به مدت 24 ساعت، از جمله هنگام خواب، استفاده کنید.
- پس از انجام تنظیمات کامل روی دندان مصنوعی، اکنون باید قبل از رفتن به رختخواب آن را خارج کرد.این به بافتهای لثه اجازه استراحت میدهد و به تحریک طبیعی و تمیز کردن زبان و بزاق اجازه میدهد و باید صبح هنگام بیدار شدن از خواب دوباره در دهان قرار داده شود.
چرا ساخت پروتز متحرک باید متناسب با شرایط هر فرد باشد؟
پروتز متحرک یک محصول کاملاً یکسان برای همه افراد نیست.
شکل فک، میزان فضای موجود، تعداد دندانهای باقیمانده، وضعیت بافتهای دهان و نوع پروتز همگی روی طراحی آن اثر میگذارند.
حتی اگر دو نفر تعداد دندانهای از دسترفته مشابهی داشته باشند، ممکن است طراحی پروتز آنها یکسان نباشد.
به همین دلیل، در دندانسازی اسپید نیز نوع پروتز و مراحل ساخت باید بر اساس اطلاعات و طرح درمان همان کیس انجام شود.
سوالات متداول درباره ساخت پروتز متحرک
پروتز متحرک بهتر است یا دندان مصنوعی؟
دندان مصنوعی کامل و بسیاری از انواع دندان مصنوعی تکهای، خودشان در گروه پروتزهای متحرک قرار میگیرند. انتخاب نوع مناسب به تعداد دندانهای از دسترفته و شرایط دهان بستگی دارد.
آیا پروتز متحرک برای فک بالا و پایین متفاوت است؟
بله. شرایط فک بالا و پایین یکسان نیست و طراحی پروتز باید با توجه به شکل فک، بافتهای نگهدارنده و شرایط همان فک انجام شود.
آیا پروتز فلکس برای همه افراد مناسب است؟
خیر. پروتز فلکس یکی از گزینههای پروتز متحرک است، اما مناسب بودن آن باید با توجه به شرایط دندانهای باقیمانده و نیاز فرد بررسی شود.
اگر دندان مصنوعی لق شود باید آن را عوض کنم؟
نه لزوماً. ابتدا باید علت لقی مشخص شود. بسته به وضعیت پروتز ممکن است تنظیم، ریلاین یا تعمیر کافی باشد و در بعضی موارد ساخت پروتز جدید لازم شود.
پروتز شکسته را میتوان تعمیر کرد؟
در بسیاری از موارد امکان تعمیر وجود دارد، اما قابلیت تعمیر به نوع و محل آسیب و وضعیت کلی پروتز بستگی دارد.
ساخت پروتز متحرک چقدر طول میکشد؟
زمان ساخت ثابت نیست و به نوع پروتز و تعداد مراحل لازم بستگی دارد. برای اعلام زمان دقیق، ابتدا باید نوع پروتز مشخص شود.
آیا میتوانم خودم دندان مصنوعی را تعمیر کنم؟
تعمیر یا تغییر شکل خودسرانه پروتز توصیه نمیشود، زیرا ممکن است باعث تغییر دائمی در فرم پروتز یا آسیب بیشتر شود و دیگر غیرقابل استفاده شود. بهتر است پروتز برای بررسی و تعمیر اصولی تحویل متخصص مربوطه شود.
ساخت انواع پروتز متحرک در دندانسازی اسپید
اگر به دنبال ساخت دندان مصنوعی کامل، دندان مصنوعی تکهای یا سایر انواع پروتزهای متحرک هستید، دندانسازی اسپید در زمینه ساخت پروتزهای متحرک فعالیت دارد.
برای بررسی نوع پروتز، هزینه و مراحل لازم، میتوانید با مجموعه تماس بگیرید و اطلاعات مربوط به کیس خود را ارسال کنید.
