انواع پروتز دندان چیست؟ معرفی پروتز ثابت و متحرک | دندانسازی اسپید
انواع پروتز دندان درواقع همان دندان مصنوعی است که برای افرادی که یک دندان یا چند دندان خود را از دست داده اند اعمال می شود. اگرچه مراقبت از دهان خود را به درستی انجام می دهید، اما گاهی اوقات ممکن است با مشکلات غیرمنتظره ای مواجه شوید. مشکلاتی که با دندان های خود تجربه می کنید با روش های مختلف درمانی مانند کشیدن و پر کردن دندان قابل حل است.
پروتز دندان چیست؟
پروتز دندان وسیله یا ساختاری مصنوعی است که برای جایگزینی دندانهای از دسترفته یا بازسازی بخشهایی از سیستم دندانی ساخته میشود. پروتزها میتوانند ثابت باشند یا بهگونهای ساخته شوند که بیمار بتواند آنها را برای تمیز کردن و مراقبت از دهان خارج کند.
به طور کلی، پروتزهای دندانی را میتوان در دو گروه اصلی قرار داد:
- پروتزهای ثابت
- پروتزهای متحرک
در کنار این دو گروه، بعضی پروتزها با کمک ایمپلنت نگهداری میشوند. در این حالت، ایمپلنت نقش پایه یا جایگزین ریشه دندان را دارد و میتواند برای نگهداری روکش، بریج یا برخی انواع پروتزهای متحرک مورد استفاده قرار بگیرد.
انواع پروتز دندان کداماند؟
مهمترین انواع پروتزهای دندانی شامل موارد زیر هستند:
- پروتزهای ثابت مانند روکش و بریج
- دندان مصنوعی کامل
- دندان مصنوعی تکهای یا پارسیل
- پروتزهای انعطافپذیر مانند فلکس
- پروتزهای متحرک با ساختار یا اسکلت فلزی
- پروتزهای متکی بر ایمپلنت
- پروتزهای موقت یا فوری در شرایط خاص
هرکدام از این گزینهها کاربرد متفاوتی دارند و انتخاب بین آنها باید بر اساس شرایط دهان و طرح درمان انجام شود.
پروتز ثابت چیست؟
پروتز ثابت نوعی بازسازی دندانی است که پس از نصب، بیمار نمیتواند آن را مانند دندان مصنوعی متحرک از دهان خارج کند.
دو نمونه شناختهشده پروتز ثابت عبارتاند از:
روکش دندان
روکش دندان یک پوشش مصنوعی است که روی دندان آسیبدیده یا ساختار دندانی آمادهشده قرار میگیرد و میتواند به بازسازی شکل، عملکرد و ظاهر دندان کمک کند.
روکش دندان معمولاً زمانی مطرح میشود که بخش قابل توجهی از ساختار دندان نیاز به بازسازی داشته باشد اما امکان حفظ دندان وجود داشته باشد.
بریج دندان
بریج برای جایگزینی یک یا چند دندان از دسترفته استفاده میشود و به ساختارهای دندانی یا ایمپلنتهای اطراف ناحیه بیدندانی متکی است.
بریج با دندان مصنوعی متحرک تفاوت دارد؛ زیرا بیمار نمیتواند آن را برای تمیز کردن از دهان خارج کند.
اگر قصد دارید درباره تفاوت بریج، دندان مصنوعی و ایمپلنت بیشتر بدانید، انتخاب روش مناسب باید بر اساس وضعیت دندانهای باقیمانده و شرایط فک بررسی شود.
پروتز متحرک چیست؟
پروتز متحرک نوعی پروتز است که پس از قرارگیری در دهان، بیمار میتواند آن را برای تمیز کردن و مراقبت خارج کند.
پروتزهای متحرک به طور کلی به دو گروه مهم تقسیم میشوند:
- پروتز کامل
- پروتز پارسیل یا تکهای
دندان مصنوعی کامل زمانی کاربرد دارد که تمام دندانهای یک فک از دست رفته باشند. پروتز پارسیل برای شرایطی استفاده میشود که بخشی از دندانها باقی مانده و تعدادی از دندانها نیاز به جایگزینی دارند.
برای آشنایی بیشتر با ساخت پروتزهای متحرک میتوانید مقاله ساخت کلیه پروتزهای متحرک را نیز مطالعه کنید.
دندان مصنوعی کامل چیست؟
دندان مصنوعی کامل برای جایگزینی مجموعه دندانهای از دسترفته یک فک ساخته میشود.
این نوع پروتز روی بافتهای دهان قرار میگیرد و باید بر اساس شکل فک و شرایط بافتهای دهان طراحی و ساخته شود. تناسب مناسب پروتز اهمیت زیادی دارد، زیرا تغییرات لثه و استخوان فک در طول زمان میتواند باعث کاهش تطابق دندان مصنوعی و ایجاد لقی شود.
اگر دندان مصنوعی شما بعد از مدتی لق شده است، لزوماً به این معنی نیست که باید بلافاصله یک پروتز کاملاً جدید ساخته شود. بسته به شرایط پروتز و بافتهای دهان، ممکن است روشهایی مانند ریلاین یا تنظیم پروتز مطرح باشند.
برای مطالعه بیشتر:
دندان مصنوعی تکهای یا پارسیل چیست؟
دندان مصنوعی تکهای یا پارسیل برای افرادی ساخته میشود که تعدادی از دندانهای خود را از دست دادهاند اما هنوز تعدادی دندان طبیعی در دهان دارند.
این پروتز میتواند از ساختارهای مختلفی برای افزایش ثبات استفاده کند و طراحی آن به تعداد و محل دندانهای باقیمانده و شرایط دهان بستگی دارد.
در برخی مدلها از ساختار فلزی استفاده میشود و در برخی موارد نیز میتوان از مواد انعطافپذیر استفاده کرد.
پروتز پارسیل باید به گونهای ساخته شود که علاوه بر جایگزینی دندانهای از دسترفته، با دندانهای باقیمانده و بافتهای دهان هماهنگی مناسبی داشته باشد.
پروتز فلکس چیست؟
پروتز فلکس یا پروتز انعطافپذیر یکی از انواع پروتزهای متحرک است که از مواد انعطافپذیر ساخته میشود.
یکی از ویژگیهایی که باعث توجه افراد به این نوع پروتز شده، امکان طراحی بخشهایی از آن با ظاهر نزدیکتر به رنگ لثه و کاهش دیده شدن بعضی اجزای فلزی است.
با این حال، فلکس برای همه افراد و همه شرایط دهان بهترین گزینه نیست. انتخاب آن باید بر اساس وضعیت دندانهای باقیمانده، محل دندانهای از دسترفته، میزان نیاز به ثبات و شرایط کلی پروتز انجام شود.
اگر درباره این نوع پروتز جستوجو میکنید، میتوانید صفحه اختصاصی دندان مصنوعی فلکس را نیز ببینید.
پروتز با مش یا اسکلت فلزی چیست؟
برخی پروتزهای پارسیل متحرک با استفاده از اسکلت فلزی ساخته میشوند. این ساختار میتواند به ایجاد استحکام و پایداری مناسب در پروتز کمک کند.
در طراحی این نوع پروتز، محل دندانهای باقیمانده، وضعیت بافتهای دهان و نحوه قرارگیری پروتز اهمیت زیادی دارد.
پروتزهای دارای اسکلت فلزی را نباید صرفاً بر اساس ظاهر یا قیمت با سایر انواع پروتز مقایسه کرد؛ زیرا طراحی و شرایط دهان هر فرد متفاوت است.
برای آشنایی بیشتر با این نوع پروتز:
پروتز متکی بر ایمپلنت چیست؟
در بعضی شرایط میتوان از ایمپلنت برای ایجاد تکیهگاه و افزایش گیر پروتز استفاده کرد.
ایمپلنت خودِ دندان مصنوعی نیست؛ بلکه یک پایه مصنوعی است که در استخوان فک قرار میگیرد و میتواند برای نگهداری انواع خاصی از بازسازیهای دندانی، از جمله روکش، بریج یا برخی پروتزهای متحرک استفاده شود.
پروتزهای متکی بر ایمپلنت میتوانند در شرایط خاص راهکاری برای افزایش ثبات پروتز باشند، اما مناسب بودن آنها به وضعیت استخوان، لثه، سلامت دهان و طرح درمان فرد بستگی دارد.
به همین دلیل، نمیتوان یک روش را بدون بررسی شرایط بیمار برای همه افراد بهترین گزینه دانست.
تفاوت پروتز ثابت و متحرک چیست؟
مهمترین تفاوت این دو گروه، امکان خارج کردن پروتز توسط بیمار است.
| ویژگی | پروتز ثابت | پروتز متحرک |
|---|---|---|
| خارج کردن توسط بیمار | معمولاً خیر | بله |
| امکان تمیز کردن خارج از دهان | ندارد | دارد |
| نمونهها | روکش، بریج | دندان مصنوعی کامل و پارسیل |
| کاربرد | بازسازی یا جایگزینی دندان در شرایط مناسب | جایگزینی بخشی یا تمام دندانهای از دسترفته |
| نیاز به طراحی اختصاصی | بله | بله |
البته انتخاب بین پروتز ثابت و متحرک فقط بر اساس راحتی یا ظاهر انجام نمیشود و شرایط دندانها، لثه، استخوان فک و تعداد دندانهای از دسترفته در تصمیمگیری اهمیت دارند.
کدام نوع پروتز دندان برای من مناسب است؟
هیچ پاسخ یکسانی برای همه افراد وجود ندارد.
برای انتخاب نوع پروتز معمولاً باید مواردی مانند اینها بررسی شوند:
- چند دندان از دست رفته است؟
- دندانهای باقیمانده چه شرایطی دارند؟
- آیا دندانهای پایه برای نگهداری پروتز وجود دارند؟
- وضعیت لثه چگونه است؟
- وضعیت استخوان فک چگونه است؟
- پروتز باید ثابت باشد یا امکان خارج کردن آن اهمیت دارد؟
- آیا امکان استفاده از ایمپلنت وجود دارد؟
- هدف اصلی، جایگزینی کامل دندانهاست یا چند دندان از دسترفته؟
به همین دلیل، بهتر است پیش از ساخت پروتز، شرایط دهان توسط دندانپزشک بررسی شود و سپس طراحی و ساخت پروتز متناسب با شرایط فرد انجام شود.
چرا اندازه و طراحی پروتز اهمیت دارد؟
پروتز دندان فقط مجموعهای از دندانهای مصنوعی نیست. پایه، شکل، ارتفاع، نحوه قرارگیری دندانها و میزان تطابق پروتز با بافتهای دهان، همگی بر عملکرد آن تأثیر دارند.
اگر پروتز متحرک به خوبی با بافتهای دهان هماهنگ نباشد، ممکن است هنگام صحبت کردن یا غذا خوردن حرکت کند یا باعث ایجاد نقاط فشار و ناراحتی شود.
همچنین شکل لثه و استخوان فک در طول زمان تغییر میکند. به همین دلیل ممکن است پروتزی که در ابتدا تطابق خوبی داشته، پس از چند سال دیگر مانند گذشته ثابت نباشد.
در چنین شرایطی، بسته به وضعیت پروتز، ممکن است تنظیم، ریلاین، تعمیر یا ساخت پروتز جدید مورد بررسی قرار گیرد.
ساخت پروتز دندان در دندانسازی اسپید
در دندانسازی اسپید به عنوان بهترین دندانسازی تهران، ساخت پروتزهای متحرک با توجه به نوع پروتز و شرایطی که برای آن طراحی شده انجام میشود.
فرآیند ساخت پروتز میتواند شامل مراحل مختلفی مانند بررسی شرایط اولیه، قالبگیری، آمادهسازی مدل، طراحی، ساخت اجزای پروتز و انجام مراحل آزمایشی باشد.
تعداد مراحل و زمان مورد نیاز برای ساخت، به نوع پروتز و شرایط هر کیس بستگی دارد و نمیتوان برای تمام پروتزها یک زمان ثابت تعیین کرد.
دندانسازی اسپید در زمینه ساخت انواع دندان مصنوعی متحرک و پروتزهای متحرک فعالیت دارد و برای انتخاب نوع مناسب پروتز، لازم است شرایط دهان و طرح درمان فرد مشخص باشد.
اگر دندان مصنوعی شما شکسته یا آسیب دیده است، به جای ساخت پروتز جدید در همه موارد، ابتدا باید امکان تعمیر آن بررسی شود.
مشاهده خدمات تعمیر دندان مصنوعی
آیا پروتز دندان دائمی است؟
پروتزهای دندانی را نباید به عنوان وسیلهای کاملاً دائمی در نظر گرفت.
به مرور زمان، هم خود پروتز ممکن است دچار فرسایش، شکستگی یا تغییرات ساختاری شود و هم بافتهای زیر پروتز یعنی لثه و استخوان فک ممکن است تغییر کنند.
این تغییرات میتوانند باعث کاهش تطابق پروتز و ایجاد لقی یا ناراحتی شوند.
در چنین شرایطی، بسته به وضعیت پروتز و دهان، ممکن است تعمیر، تنظیم، ریلاین، ریبیس یا ساخت پروتز جدید مورد نیاز باشد.
مراقبت از پروتز دندان
مراقبت صحیح میتواند به افزایش طول عمر پروتز و حفظ سلامت دهان کمک کند.
اگر از دندان مصنوعی متحرک استفاده میکنید:
- پروتز را طبق دستور دندانپزشک تمیز کنید.
- برای تمیز کردن از روشهای مناسب و غیرساینده استفاده کنید.
- پروتز را با آب بسیار داغ نشویید، زیرا گرمای زیاد میتواند به تغییر شکل آن منجر شود.
- لثه، زبان و سایر قسمتهای دهان را نیز تمیز نگه دارید.
- در صورت ایجاد زخم، درد، لقی یا تغییر واضح در تطابق پروتز، برای بررسی آن اقدام کنید.
- برای نگهداری پروتز در زمانی که استفاده نمیشود، دستورالعمل مربوط به همان نوع پروتز را رعایت کنید.
چسب دندان مصنوعی نیز جایگزین اصلاح یک پروتز نامتناسب نیست. اگر دندان مصنوعی دائماً لق است یا باعث زخم دهان میشود، بهتر است علت اصلی مشکل بررسی شود.
چه زمانی دندان مصنوعی نیاز به تنظیم یا تعویض دارد؟
اگر هر یک از علائم زیر را دارید، بهتر است وضعیت پروتز بررسی شود:
- دندان مصنوعی در هنگام صحبت کردن یا غذا خوردن حرکت میکند.
- پروتز روی لثه ایجاد زخم یا فشار میکند.
- جویدن با پروتز دشوار شده است.
- شکل یا ظاهر دندان مصنوعی تغییر کرده است.
- بخشی از پروتز شکسته یا ترک خورده است.
- دندان مصنوعی دیگر مانند گذشته روی لثه قرار نمیگیرد.
- با وجود استفاده از پروتز، احساس ناراحتی یا درد دارید.
در بعضی موارد مشکل با تنظیم یا ریلاین برطرف میشود و در برخی شرایط، ساخت پروتز جدید گزینه مناسبتری خواهد بود. برای اطلاع از شرایط نیاز به تعویض دندان مصنوعی کلیک کنید.
جمعبندی؛ کدام پروتز دندان بهتر است؟
«بهترین پروتز دندان» برای همه افراد یکسان نیست.
دندان مصنوعی کامل، دندان مصنوعی پارسیل، پروتز فلکس، پروتز با اسکلت فلزی، روکش، بریج و پروتزهای متکی بر ایمپلنت هرکدام برای شرایط متفاوتی طراحی میشوند.
تعداد دندانهای از دسترفته، وضعیت دندانهای باقیمانده، شرایط لثه و استخوان فک، میزان ثبات مورد نیاز و نوع درمان، همگی در انتخاب گزینه مناسب نقش دارند.
اگر برای ساخت دندان مصنوعی یا پروتز متحرک به دنبال یک لابراتوار دندانسازی هستید، دندانسازی اسپید خدمات ساخت انواع پروتزهای متحرک و دندان مصنوعی را ارائه میدهد.
برای انتخاب نوع پروتز، ابتدا شرایط دهان و نوع پروتز مورد نیاز مشخص میشود و سپس ساخت پروتز متناسب با آن انجام خواهد شد.
