رشته ساخت پروتزهای دندانی (که قبلاً به عنوان دندانسازی تجربی شناخته میشد) یکی از رشتههای جذاب گروه علوم تجربی است که به ساخت انواع پروتزهای ثابت و متحرک، روکش، ایمپلنت و پلاکهای ارتودنسی متحرک فنر دار و پیچ دار میپردازد. در این مقاله، مسیر قانونی و معتبر تحصیل در این رشته را بر اساس آخرین مقررات وزارت بهداشت (۱۴۰۴-۱۴۰۵) بررسی میکنیم.
توجه: دندانسازی تجربی بدون مدرک دانشگاهی دیگر مجوز قانونی برای تاسیس لابراتوار ندارد و فقط مسیر دانشگاهی معتبر است. اما گاها افراد می توانند بعنوان دستیار کار خود را آغاز کنند.
برای دانستن تاریخچه دندانسازی کلیک کنید.
مزایا و معایب شغل دندانسازی (ساخت پروتز دندانی)
مزایا شغل دندانسازی
- درآمد بالا (از ۴۰ میلیون تومان در ابتدای کار تا بیش از ۱۰۰ میلیون تومان برای تکنسینهای ماهر و صاحبان لابراتوار در شهرهای بزرگ – بر اساس آمار ۱۴۰۴).
- بازار کار رو به رشد با افزایش توجه به زیبایی و سلامت دندان.
- کار فنی و هنری بدون تماس مستقیم با بیمار (قالبگیری توسط دندانپزشک انجام میشود).
- امکان تاسیس لابراتوار شخصی با مدرک دانشگاهی.
معایب شغل دندانسازی
- نیاز به دقت بالا و مهارت دستی (کار طولانی با ابزارهای دقیق).
- رقابت شدید برای قبولی در دانشگاه به دلیل ظرفیت محدود.
- سرمایه اولیه برای تجهیزات لابراتوار (چند صد میلیون تومان).
- محدودیت قانونی برای کارهای تجربی بدون مدرک.
| مزایا | معایب |
|---|---|
| درآمد مناسب و رو به رشد | دقت و تمرکز بالا مورد نیاز |
| استقلال شغلی (تاسیس لابراتوار) | ظرفیت پذیرش محدود دانشگاهی |
| همکاری با دندانپزشکان | سرمایه اولیه بالا برای تجهیزات |
کاردانی دندانسازی (ساخت پروتزهای دندانی)
مقطع کاردانی (۲ ساله) ورود اصلی به این رشته است و با کنکور سراسری تجربی پذیرش دارد.
- دانشگاههای پذیرنده اصلی (۱۴۰۴): علوم پزشکی شهید بهشتی (روزانه و پردیس)، اصفهان، تبریز و چند دانشگاه محدود دیگر (ظرفیت کل کشور حدود ۵۰-۱۰۰ نفر).
- رتبه قبولی تقریبی (۱۴۰۳-۱۴۰۴): منطقه ۱: زیر ۱۰ هزار، منطقه ۲: زیر ۱۵ هزار، منطقه ۳: زیر ۲۰ هزار (بسته به سهمیه).
- بدون کنکور در این مقطع امکانپذیر نیست.
دندانسازی تجربی چیست؟ تفاوت با مسیر دانشگاهی
دندانسازی تجربی به یادگیری عملی بدون مدرک دانشگاهی اشاره دارد (دورههای آموزشگاهی فنیحرفهای).
- مزایا: سریعتر وارد بازار کار میشوید، هزینه کمتر (۴۰-۱۰۰ میلیون تومان برای دوره جامع).
- معایب اصلی:
- مدرک برای تاسیس لابراتوار مستقل کافی نیست (فقط مدرک کاردانی/کارشناسی دانشگاهی مجوز میدهد – طبق آییننامه وزارت بهداشت).
- محدودیت قانونی: نمیتوانید مستقیم بیمار پذیرش کنید یا قالبگیری انجام دهید.
- توصیه: دورههای تجربی برای کسب مهارت عالی هستند، اما برای اعتبار قانونی، مسیر دانشگاهی را اولویت دهید.
مجوز دندانسازی تجربی و شرایط قانونی
طبق مقررات وزارت بهداشت (۱۴۰۴):
- مجوز تاسیس لابراتوار فقط به دارندگان مدرک کاردانی یا کارشناسی ساخت پروتزهای دندانی اعطا میشود.
- استثناها (قدیمی): فقط برای تکنسینهای تجربی پیش از ۱۳۵۴ یا مجوزهای خاص تبصره ۵.
- برای فعالیت قانونی، حداقل مدرک دانشگاهی + پروانه تاسیس از معاونت درمان دانشگاه علوم پزشکی لازم است.
رشته دندانسازی در دانشگاه (لیست دانشگاهها و ظرفیت )
- کاردانی (با کنکور): شهید بهشتی، تهران، تبریز، اصفهان (روزانه/پردیس).
- کارشناسی ناپیوسته (بدون کنکور، بر اساس سوابق تحصیلی): پس از کاردانی، در دانشگاههای علوم پزشکی (معدل کاردانی مهم است).
- دانشگاه آزاد: معمولاً این رشته را ارائه نمیدهد.
آموزش دندانپزشکی تجربی در تهران و سایر شهرها
دورههای عملی در آموزشگاههای معتبر (مانند labspeed یا مراکز فنیحرفهای) موجود است، اما مدرک آنها فقط گواهی مهارت است و برای مجوز تاسیس کافی نیست. بهترین مراکز تهران: لابراتوارهای معتبر با مربیان باتجربه.
رشته دندانسازی بدون کنکور
- کاردانی ساخت پروتزهای دندانی (فوق دیپلم): خیر، پذیرش فقط از طریق کنکور سراسری تجربی امکانپذیر است. این مقطع در دانشگاههای علوم پزشکی محدود (مانند شهید بهشتی، تهران، اصفهان، تبریز) با ظرفیت کم (کل کشور حدود ۵۰-۱۰۰ نفر) ارائه میشود و نیاز به رتبه خوب در کنکور دارد.
- کارشناسی ناپیوسته ساخت پروتزهای دندانی (لیسانس): بله، پذیرش کاملاً بدون کنکور و بر اساس سوابق تحصیلی (معدل کاردانی) انجام میشود.
درآمد دندانسازی در ایران
- تکنسین تازهکار: ۴۰-۶۰ میلیون تومان ماهانه.
- تکنسین ماهر/صاحب لابراتوار: ۸۰-۱۵۰ میلیون تومان+ (بسته به شهر و کیفیت کار).
- منبع: آمار انجمن دندانسازان و گزارشهای بازار کار ۱۴۰۴.
سوالات متداول
دندانسازی چند سال است؟
کاردانی ۲ سال + کارشناسی ۲ سال (کل ۴ سال).
چگونه دندانساز شویم؟
در اولین مرحله کنکور تجربی سپس کاردانی و بعد از آن می توانید با کارآموزی مهارت عملی کسب کنید و سپس نسبت به دریافت مجوز اقدام کنید.
دوره دندانسازی فنیحرفهای ارزش دارد؟
برای مهارت بله، اما برای مجوز قانونی خیر.
تفاوت دندانسازی و دندانپزشکی؟
دندانساز پروتز میسازد، دندانپزشک درمان و جراحی میکند.
این مقاله توسط تیم لابراتوار دندانسازی اسپید (با بیش از ۱۵ سال تجربه) تهیه شده است. برای مشاوره رایگان، با ما تماس بگیرید.
