اگر دیابت دارید و از دندان مصنوعی (پروتز یا دنچر) استفاده می‌کنید، احتمالاً با مشکل برفک دهانی یا عفونت قارچی زیر پروتز آشنا هستید. این عارضه شایع، که به نام استوماتیت پروتزی یا کاندیدیازیس مرتبط با پروتز شناخته می‌شود، می‌تواند باعث سوزش، قرمزی و درد شدید در دهان شود. طبق مطالعات منتشرشده در PubMed و ScienceDirect، افراد دیابتی تا ۲ برابر بیشتر از دیگران به این عفونت مبتلا می‌شوند، چون قند خون بالا محیط مناسبی برای رشد قارچ کاندیدا آلبیکنس ایجاد می‌کند.

در این مقاله جامع، به بررسی دقیق علائم، دلایل، درمان‌های سریع و راه‌های پیشگیری می‌پردازیم. اگر به دنبال راه‌حل‌های عملی برای خلاص شدن از این مشکل هستید، تا انتها همراه ما باشید. این اطلاعات بر اساس تحقیقات علمی جدید (تا سال ۲۰۲۵) و تجربیات کلینیک‌های دندانسازی معتبر تهیه شده است.

برفک دهانی زیر پروتز دندان چیست و چرا در بیماران دیابتی شایع‌تر است؟

برفک دهانی (Oral Thrush) یا استوماتیت پروتزی، یک عفونت قارچی ناشی از رشد بیش از حد قارچ کاندیدا آلبیکنس در دهان است. این قارچ به طور طبیعی در دهان همه افراد وجود دارد، اما وقتی تعادل میکروبی دهان به هم بخورد، رشد غیرطبیعی می‌کند.

در افراد دیابتی که از پروتز دندان استفاده می‌کنند، این مشکل بسیار شایع است. دلایل اصلی:

• قند خون بالا: قند اضافی در بزاق، غذای ایده‌آلی برای قارچ کاندیدا فراهم می‌کند. مطالعات نشان می‌دهد که در دیابت کنترل‌نشده، شیوع این عفونت تا ۵۸% می‌رسد (منبع: ScienceDirect, ۲۰۱۰).
• خشکی دهان (Xerostomia): دیابت باعث کاهش ترشح بزاق می‌شود، که بزاق نقش طبیعی در شستشوی دهان و کنترل قارچ‌ها دارد.
• پروتز دندان: فضای زیر پروتز، محیط گرم و مرطوب ایجاد می‌کند که قارچ در آن رشد می‌کند. اگر پروتز خوب فیت نباشد یا شب‌ها در دهان بماند، خطر افزایش می‌یابد.
• ضعف سیستم ایمنی: دیابت سیستم ایمنی را ضعیف می‌کند و بدن نمی‌تواند با عفونت مبارزه کند.

طبق meta-analysis منتشرشده در SciELO Brazil، بیماران دیابتی با پروتز، ۳۰-۵۸% بیشتر به برفک دهانی مبتلا می‌شوند.

علائم معمولاً تدریجی ظاهر می‌شوند و اگر نادیده گرفته شوند، شدیدتر می‌گردند. شایع‌ترین علائم عبارتند از:

1. قرمزی و التهاب لثه زیر پروتز: لثه‌ها قرمز، متورم و حساس می‌شوند (نوع Newton II).
2. لکه‌های سفید یا قرمز روی سقف دهان، زبان یا لثه: این لکه‌ها ممکن است قابل پاک شدن باشند و زیرشان زخم ایجاد شود.
3. سوزش و درد هنگام جویدن یا صحبت کردن: احساس سوختن در دهان، به ویژه زیر پروتز.
4. بوی بد دهان یا مزه فلزی/تلخ: حتی با رعایت بهداشت.
5. زخم و خونریزی لثه: در موارد پیشرفته.
6. شل شدن پروتز: به دلیل تورم لثه.

اگر دیابت کنترل‌نشده دارید، این علائم سریع‌تر پیشرفت می‌کنند. طبق PubMed، دیابتی‌ها اغلب نوع گسترده‌تر التهاب (diffuse erythema) دارند.

اگر این علائم را دارید، سریع به دندانساز مراجعه کنید – تأخیر می‌تواند منجر به عفونت گسترده‌تر در تمام بدن شود.

درمان سریع برفک دهانی زیر پروتز: راه‌حل‌های مؤثر

درمان باید دوجانبه باشد: کنترل عفونت قارچی و رفع عوامل زمینه‌ای مثل دیابت.

۱. درمان‌های دارویی (سریع و مؤثر)

• داروهای ضدقارچی موضعی: نیستاتین (دهانشویه یا قرص مکیدنی)، میکونازول یا کلوتریمازول. معمولاً ۷-۱۴ روز استفاده می‌شود.
• داروهای خوراکی: در موارد شدید، فلوکونازول یا ایتراکونازول تجویز می‌شود.
• درمان‌های نوین: فوتودینامیک تراپی یا لیزر، که در مطالعات جدید (۲۰۲۴) اثربخشی بالایی نشان داده‌اند.

۲. اقدامات دندانسازی

• تمیز کردن حرفه‌ای پروتز: در لابراتوار دندانسازی مثل اسپید، پروتز را با مواد ویژه ضدقارچ تمیز و پولیش می‌کنند.
• تنظیم مجدد پروتز (ریلاین یا ریبس): اگر پروتز شل باشد، تنظیم می‌شود تا فشار روی لثه کم شود.
• پروتز جدید یا ایمپلنت: در موارد مزمن، ایمپلنت گزینه بهتری است چون عفونت کمتر ایجاد می‌کند (اگر قند خون کنترل باشد).

در دندانسازی های پیشرفته مثل اسپید، از مواد ضدقارچ در ساخت پروتز استفاده می‌شود که خطر عود را کاهش می‌دهد.

۳. کنترل دیابت

کنترل قند خون (HbA1c زیر ۷%) کلید درمان است. عفونت قارچی با قند بالا عود می‌کند.

پیشگیری از برفک دهانی زیر پروتز در بیماران دیابتی: ۱۰ نکته طلایی

پیشگیری بهتر از درمان است! این نکات بر اساس توصیه‌های مقالات معتبر دنیا آورده شده:

3. کنترل دقیق قند خون: منظم چک کنید و داروها را رعایت کنید.
4. بهداشت پروتز: هر شب پروتز را بیرون بیاورید و با برس نرم و صابون ملایم تمیز کنید. از قرص‌های جوشان ضدقارچ استفاده کنید
5. خواب بدون پروتز: حداقل ۶-۸ ساعت در شب.
6. چکاپ منظم دندانسازی: هر ۶ ماه برای تنظیم پروتز و چک عفونت.
7. مرطوب نگه داشتن دهان: آب زیاد بنوشید، آدامس بدون قند بجوید.
8. رژیم کم‌قند: از شیرینی‌جات اجتناب کنید.
9. ترک سیگار: سیگار خطر را چند برابر می‌کند.
10. استفاده از مرطوب‌کننده دهان: اگر خشکی دارید.
11. پروتز خوب فیت: اگر شل شد، سریع تنظیم کنید.
12. مراجعه به مراکز دندانسازی تخصصی: در اسپید، خدمات ویژه برای بیماران دیابتی مثل پروتزهای ضدقارچ و چکاپ رایگان اولیه ارائه می‌شود.

با رعایت این نکات، خطر ابتلا تا ۷۰% کاهش می‌یابد .

نتیجه‌گیری: زندگی راحت‌تر با پروتز و دیابت ممکن است!

برفک دهانی زیر پروتز در بیماران دیابتی مشکلی شایع اما قابل کنترل است. با تشخیص زودهنگام، درمان سریع و پیشگیری صحیح، می‌توانید از درد و عوارض خلاص شوید. مطالعات نشان می‌دهد اگر قند خون کنترل شود و بهداشت رعایت گردد، موفقیت درمان مثل افراد سالم است.

در لابراتوار دندانسازی اسپید، متخصصان ما با تجهیزات پیشرفته و تجربه بالا در درمان بیماران دیابتی، آماده کمک به شما هستند. از تنظیم پروتز تا درمان عفونت‌های قارچی، همه خدمات را با کیفیت بالا ارائه می‌دهیم.

اگر علائم برفک دهانی دارید یا پروتزتان باعث ناراحتی شده، همین حالا با دندانسازی اسپید تماس بگیرید یا نوبت آنلاین از طریق واتساپ رزرو کنید. چکاپ اولیه رایگان برای بیماران دیابتی!

سلامت دهانتان را به ما بسپارید و لبخندی راحت داشته باشید.